مردمان فرمود المسجد الحرام ثم بيت المقدس گفتند ميان مسجد الحرام و بيت المقدس چند مدت بود فرمود اربعون سنة و ميگويند اول كسى كه بناء خانهء كعبه كرد ابراهيم بود و بعد از آن مهدوم شد قومى از جرهم او را بنا كردند و بعد از آن عمالقه و بعد از آن قريش و در روايت ديگر آمده كه آن اول بيتى بود كه آدم ( ع ) بنا كرد پس در زمان طوفان منطمس شد ابراهيم بناى آن كرد و بعد از آن عمالقه و بعد از آن قريش و در روايت ديگر آمده كه قبل از آدم در آن موضع خانه بود كه آن را بيت الضراح مىگفتند ملائكه طواف آن ميكردند و چون آدم به زمين هبوط نمود مأمور گشت كه حج كند و طواف آن نمايد و در زمان طوفان آن را به آسمان چهارم بردند و ملائكهء سماوات طواف آن ميكنند و از مجاهد و قتاده و سدى مرويست كه معنى آيه آنست كه اول بقعهء از زمين كه بر روى آب وضع كردند كعبه بود حقتعالى آن را از كفى سفيد بيافريد قبل از خلق آسمان و زمين به دو هزار سال و از ابى عبد اللَّه ( ع ) روايتست كه انها كانت مها بيضاء اى درة و ابو خديجه از آن حضرت روايت كرده كه حق سبحانه خانه كعبه را بآدم از بهشت به زمين نازل ساخت و آن درى سفيد بود و بعد از آن حقتعالى رفع آن نمود به آسمان و اس آن باقى ماند كه امروز مبناى خانه است هر روز هفتاد هزار فرشته در آن داخل ميشوند تا روز قيامت كه هيچ كدام بار ديگر به آن رجوع نميكنند و بعد از رفع آن ابراهيم و اسماعيل مامور شدند ببناى آن بر قواعد آن و نيز از اصحاب ما مرويست كه اول چيزى كه حقتعالى بيافريد موضع خانه كعبه بود بعد از آن زمين را از تحت آن بيرون كشيد و باقطار عالم دحو فرمود و از امام زين العابدين ( ع ) مرويست كه در زير عرش خانهء وضع كردند كه آن را بيت المعمور گويند و ملكه سماوات كه طواف عرش ميكردند مامور شدند كه طواف آن كنند بجهة سهولت تكليف ايشان و بعد از آن ملائكه زمين مأمور شدند كه در موضعى كه خانه كعبه واقع شده خانهء بنا كردند بر شكل و هيئت آن طولا و عرضا و نامش ضراح نهادند و ايشان را امر فرمود كه طواف آن كنند هم چنان كه اهل آسمان طواف بيت المعمور ميكنند و از ابى ذر غفارى نيز روايت است كه گفت از رسول ( ص ) پرسيدند كه اول مسجدى كه در زمين براى عبادت ساختند كدامست فرمود مسجد - الحرام و بعد از آن بيت المقدس و مدة ميان آن دو خانه چهل سال بود هر كجا كه وقت نماز درآيد نماز گذاريد كه همهء روى زمين از منست و مسجد من و از امير المؤمنين ( ع ) روايتست كه قبل از بناى كعبه بيوت موضع عبادات بودند و اينكه حقتعالى فرمود كه * ( إِنَّ أَوَّلَ بَيْتٍ وُضِعَ لِلنَّاسِ لَلَّذِي بِبَكَّةَ ) * مراد آنست كه آن اول خانه ايست كه حق تعالى مبارك گردانيد بر مردمان و زيارت آن را سبب رحمت و هدايت ساخت كما قال * ( مُبارَكاً ) * اينحال است از ضمير مستكن در ظرف اى للذى استقر ببكة يعنى در حالى كه آن خانه مستقر در مكه خانهء كثير الخير و النفع است مر كسى را كه حج و عمره كند و قواعد آن بجا آورد و نزد آن معتكف شود و در حول آن طواف نمايد حسن از عبد اللَّه عباس روايت كرده كه او گفت بر روى زمين هيچ جايى نمى